Φυτό του μήνα

Απρίλιος 2018

Ophrys helenae Renz

ophrys helenae
ophrys helenae 2
ophrys helenae 3

Η Οφρύς της Ελένης (Ophrys helenae Renz) είναι το μοναδικό είδος του γένους Ophrys που εμφανίζεται χωρίς θυρεό, ενώ είναι εύκολα αναγνωρίσιμη από το βελούδινο πορφυρό – κερασί χείλος της, το οποίο συχνά εμφανίζει ένα κιτρινωπό περιθώριο. Παρόλο που το χρώμα και η ομορφιά της συγχέουν το όνομά της με την Ωραία Ελένη της αρχαιότητας, αυτό οφείλεται στη Helen Renz, μητέρα του Jany Renz, ο οποίος τη βρήκε και την περιέγραψε πρώτη φορά από την Κέρκυρα, το 1928. Είναι ενδημικό της Βαλκανικής χερσονήσου, με κέντρο εξάπλωσής της τη Βορειοδυτική Ελλάδα. Η εξάπλωσή της φαίνεται πως είναι ενεργή, με τα όριά της να επεκτείνονται προς τα ανατολικά και νότια. Ανθοφορεί τους μήνες Απρίλιο και Μάιο και απαντάται σε φωτεινές ή ημισκιερές θέσεις, σε θαμνώνες ή ανοίγματα δασών.

Μ. Χαριτωνίδου

Μάρτιος 2018

Linum arboreum L.

DSCN4027
DSCN4029

 

Τα έντονα κίτρινα άνθη του και η σχετικά πρώιμη εαρινή ανθοφορία του σίγουρα θα σας τραβήξουν την προσοχή. Πραγματικό στολίδι πάνω στα βράχια το Linum arboreum είναι ένας θάμνος, που μπορεί να φτάσει το 1 μέτρο σε ύψος, αν και συνήθως είναι πιο χαμηλός και συμπαγής. Τα φύλλα του είναι λεία και παχιά, ενώ τα άνθη του εμφανίζονται σε ολιγανθείς δέσμες από τον Μάρτιο έως και τον Μάιο αν και περιστασιακά μπορεί να ανθίσει από τον Ιανουάριο. Το συναντούμε συνήθως σε σχισμές βράχων αλλά και σε βραχώδεις πλαγιές με αείφυλλους σκληρόφυλλους θάμνους και φρύγανα, από το επίπεδο της θάλασσας μέχρι τα 900 μέτρα, αν και σπανιότερα μπορεί να βρεθεί έως και τα 1900 μέτρα. Εξαπλώνεται στην Κρήτη, τα νησιά του ΝΑ Αιγαίου (Αστυπάλαια, Κάσο, Κάρπαθο, Σαρία, Ρόδο, Σύμη, Χάλκη) και στη χερσόνησο της Μαρμαρίδας στα ΝΔ παράλια της Μικράς Ασίας.

Ι. Μπαζός

Φεβρουάριος 2018

Alnus glutinosa (L.) Gaertn. subsp. glutinosa

DSC 0234
DSC 0238
DSC 0239

 

Χαρακτηριστικό φυλλοβόλο, υγρόφιλο δένδρο με ύψος 20-30 m, με τις κοινές ονομασίες σκλήθρο και κλήθρα η κολλώδης. Η άνθιση λαμβάνει χώρα Φεβρουάριο-Μάρτιο και η ωρίμανση των σπερμάτων τον Οκτώβριο. Αναπτύσσεται σε βαθιά και υγρά, αργιλοαμμώδη εδάφη, συχνά σχεδόν μέσα στο νερό, σε ρέματα ή ποταμούς, συνήθως στην παραμεσογειακή ζώνη βλάστησης, σε υψόμετρα 0-1500 m. Είναι φωτόφιλο είδος, αναπτύσσεται γρήγορα σε νεαρή ηλικία, στερεώνει πολύ αποτελεσματικά τις όχθες και είναι πολύ ανθεκτικό στις κλαδεύσεις και τις πλημμύρες. Απαντά κυρίως στη Β. και Κ. Ελλάδα, αλλά εκτείνεται έως τη ΒΔ Πελοπόννησο, και σε μερικά από τα μεγαλύτερα νησιά. Εξαπλώνεται στο μεγαλύτερο τμήμα της Ευρώπης, τη ΒΔ Αφρική, την Ανατολία και τον Καύκασο. Είδος ανθεκτικό στην ατμοσφαιρική ρύπανση, με δυνατότητα δέσμευσης ατμοσφαιρικού αζώτου με τα φυμάτια των ριζών. Το Alnus glutinosa αποτελεί χαρακτηριστικό taxon του οικοτόπου προτεραιότητας ‘91Ε0*: Αλλουβιακά δάση με Alnus glutinosa και Fraxinus excelsior’, που έχει το νότιο όριο εξάπλωσής του στην Ελλάδα. Επίσης, η Ελλάδα αποτελεί τη νοτιότερη απόληξη του είδους στον ευρωπαϊκό χώρο.

Κ. Κουτσοβούλου

Ιανουάριος 2018

Colchicum asteranthum Vassil. & K.M. Perss.

DSC 0074
DSC 0094
DSC 0101

 

To Colchicum asteranthum είναι ένα κολχικό που ανακαλύφθηκε σχετικά πρόσφατα, το 1999, και περιγράφηκε τρία χρόνια αργότερα. Μέχρι στιγμής έχει εντοπιστεί μόνο στο όρος Λύρκειο της Πελοποννήσου, όπου, μάλιστα, η εξάπλωσή του περιορίζεται σε πλαγιές με νοτιοδυτική έως νοτιοανατολική έκθεση. Η πολύ περιορισμένη αυτή εξάπλωση καθιστά το Colchicum asteranthum ένα από τα σπανιότερα κολχικά της Ελλάδας.

Προτιμά περιοχές του βουνού με κοκκινόχωμα (terra rossa) και χωρίς μεγάλη δενδροκάλυψη, σε υψόμετρο από 950 έως 1450 m. Τα λευκά ή ρόδινα άνθη του ανοίγουν μέσα στον χειμώνα, κατά τους μήνες Δεκέμβριο και Ιανουάριο, αφήνοντας να αναδυθεί μια μελένια μυρωδιά.

Η χειμερινή ανθοφορία του φυτού ενέχει τον κίνδυνο της μειωμένης εγγενούς αναπαραγωγής, λόγω της πιθανής κακοκαιρίας και της συνακόλουθης έλλειψης επικονιαστών. Ωστόσο, υπάρχει η δυνατότητα αγενούς αναπαραγωγής μέσω ριζωμάτων που αντισταθμίζει τις απώλειες. Έχει υπολογιστεί ότι στο βουνό υπάρχουν αρκετές χιλιάδες άτομα, τα οποία όμως εμφανίζονται σε μια περιοχή πολύ περιορισμένης έκτασης. Για το λόγο αυτό, το C. asteranthum συμπεριλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων και Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (2009) με το χαρακτηρισμό «Τρωτό».

Κ. Γούλα

Δεκέμβριος 2017

Colchicum atticum Spruner 

Colch atticum Poulis
Colch atticum Poulis2

 

Το Colchicum atticum Spruner σαν γιορτινό στολίδι, έρχεται να φωτίσει το χειμερινό τοπίο, ανθίζοντας από τον Νοέμβριο μέχρι και τον Φεβρουάριο. Μικροσκοπικό γεώφυτο, τα λευκά ή ιώδη άνθη του εξέχουν μόλις λίγα εκατοστά πάνω από το έδαφος, ανάμεσα στα φύλλα που εμφανίζονται ταυτόχρονα κατά την άνθιση. Παρότι ακριβοθώρητο, είναι είδος ολιγαρκές, εμφανιζόμενο σε ανοιχτές πετρώδεις θέσεις ανάμεσα σε φρύγανα, μέσα σε αραιά πευκοδάση, ακόμη και σε ελαιώνες. Οι κάτοικοι των Αθηνών μπορούν να το βρουν ακόμη και στο λόφο του Λυκαβηττού, στο κέντρο της πόλης. Το όνομά του το οφείλει στην πρώτη ανεύρεσή του στην Αττική γη στα μέσα του 19ου αιώνα. Έκτοτε βρέθηκε σε Κορινθία, Εύβοια, Λέσβο, Σάμο, Κάλυμνο, Θάσο, καθώς και στην περιοχή του Νέστου. Εκτός της χώρας μας, συναντάται στη Ν. Βουλγαρία και την Τουρκία.

 

Γ. Πουλής