Φυτό του μήνα

Ιανουάριος 2018

Colchicum asteranthum Vassil. & K.M. Perss.

DSC 0074
DSC 0094
DSC 0101

 

To Colchicum asteranthum είναι ένα κολχικό που ανακαλύφθηκε σχετικά πρόσφατα, το 1999, και περιγράφηκε τρία χρόνια αργότερα. Μέχρι στιγμής έχει εντοπιστεί μόνο στο όρος Λύρκειο της Πελοποννήσου, όπου, μάλιστα, η εξάπλωσή του περιορίζεται σε πλαγιές με νοτιοδυτική έως νοτιοανατολική έκθεση. Η πολύ περιορισμένη αυτή εξάπλωση καθιστά το Colchicum asteranthum ένα από τα σπανιότερα κολχικά της Ελλάδας.

Προτιμά περιοχές του βουνού με κοκκινόχωμα (terra rossa) και χωρίς μεγάλη δενδροκάλυψη, σε υψόμετρο από 950 έως 1450 m. Τα λευκά ή ρόδινα άνθη του ανοίγουν μέσα στον χειμώνα, κατά τους μήνες Δεκέμβριο και Ιανουάριο, αφήνοντας να αναδυθεί μια μελένια μυρωδιά.

Η χειμερινή ανθοφορία του φυτού ενέχει τον κίνδυνο της μειωμένης εγγενούς αναπαραγωγής, λόγω της πιθανής κακοκαιρίας και της συνακόλουθης έλλειψης επικονιαστών. Ωστόσο, υπάρχει η δυνατότητα αγενούς αναπαραγωγής μέσω ριζωμάτων που αντισταθμίζει τις απώλειες. Έχει υπολογιστεί ότι στο βουνό υπάρχουν αρκετές χιλιάδες άτομα, τα οποία όμως εμφανίζονται σε μια περιοχή πολύ περιορισμένης έκτασης. Για το λόγο αυτό, το C. asteranthum συμπεριλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων και Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (2009) με το χαρακτηρισμό «Τρωτό».

Κ. Γούλα

Δεκέμβριος 2017

Colchicum atticum Spruner 

Colch atticum Poulis
Colch atticum Poulis2

 

Το Colchicum atticum Spruner σαν γιορτινό στολίδι, έρχεται να φωτίσει το χειμερινό τοπίο, ανθίζοντας από τον Νοέμβριο μέχρι και τον Φεβρουάριο. Μικροσκοπικό γεώφυτο, τα λευκά ή ιώδη άνθη του εξέχουν μόλις λίγα εκατοστά πάνω από το έδαφος, ανάμεσα στα φύλλα που εμφανίζονται ταυτόχρονα κατά την άνθιση. Παρότι ακριβοθώρητο, είναι είδος ολιγαρκές, εμφανιζόμενο σε ανοιχτές πετρώδεις θέσεις ανάμεσα σε φρύγανα, μέσα σε αραιά πευκοδάση, ακόμη και σε ελαιώνες. Οι κάτοικοι των Αθηνών μπορούν να το βρουν ακόμη και στο λόφο του Λυκαβηττού, στο κέντρο της πόλης. Το όνομά του το οφείλει στην πρώτη ανεύρεσή του στην Αττική γη στα μέσα του 19ου αιώνα. Έκτοτε βρέθηκε σε Κορινθία, Εύβοια, Λέσβο, Σάμο, Κάλυμνο, Θάσο, καθώς και στην περιοχή του Νέστου. Εκτός της χώρας μας, συναντάται στη Ν. Βουλγαρία και την Τουρκία.

 

Γ. Πουλής

 

 

Νοέμβριος 2017

Spiranthes spiralis (L.) Chevall.

DSC03469
DSC03872
DSC03877
DSC03881

 

Το είδος Spiranthes spiralis είναι μια ορχιδέα, που σε αντίθεση με όλες τις υπόλοιπες ορχιδέες  της χώρας μας, που ανθίζουν την Άνοιξη, αυτή ανθίζει το Φθινόπωρο (Σεπτέμβριο έως Νοέμβριο). Έχει πάρει το όνομά της από τη σπειροειδή διάταξη που έχουν τα άνθη της. Το ανθοφόρο στέλεχος φύεται ακριβώς δίπλα σε ένα ρόδακα, η ζωή του οποίου διαρκεί για μια βλαστητική περίοδο και μετά ξεραίνεται. Από τη βάση του ξεραμένου ρόδακα βλαστάνει το ανθοφόρο στέλεχος το οποίο φέρει έως και 30 μικρά λευκοπράσινα άνθη. Τα άνθη που βρίσκονται χαμηλότερα ανθίζουν νωρίτερα σε σχέση με αυτά που βρίσκονται στο επάνω μέρος της ταξιανθίας. Η επικονίαση γίνεται με έντομα τα οποία προσελκύονται από νέκταρ. Το είδος εξαπλώνεται στην Ευρώπη, τη βόρεια Αφρική και την Ασία. Στην Ελλάδα βρίσκεται διάσπαρτο τόσο στην ηπειρωτική όσο και στη νησιωτική χώρα και συνήθως το συναντάμε σε λιβάδια και αραιούς θαμνώνες και δάση. Όπως όλες οι ορχιδέες της χώρας μας, το είδος Spiranthes spiralis προστατεύεται από την εθνική νομοθεσία (ΠΔ 67/1981) και από τη σύμβαση CITES.

 

Δ. Κοντάκος

 

 

Οκτώβριος 2017

Silene orphanidis Boiss.

 

 

Το είδος Silene orphanidis Boiss. είναι ένα σπάνιο τοπικό ενδημικό που απαντάται μόνο σε θέσεις γύρω από την κορυφή του όρους Άθως και σε υψόμετρο που κυμαίνεται από τα 1700 έως τα 2000 μ. Φύεται σε βραχώδεις πλαγιές και σχισμές ασβεστολιθικών βράχων σε ημι-σκιασμένες θέσεις, κοντά και πάνω από τα δασοόρια, με πολύ μικρό πληθυσμό που αποτελείται από 60 έως 100 άτομα. Η κατάσταση διατήρησης του είδους που περιλαμβάνεται στο Παράρτημα ΙΙ της Οδηγίας 92/43/ΕΕ με βάση την τελευταία εθνική αναφορά (2007-2012), προσδιορίστηκε ως Ικανοποιητική (Favourable), ενώ σύμφωνα με τον Ερυθρό Κατάλογο της IUCN, το είδος έχει καταταχθεί ως Κινδυνεύον (Endangered-EN). Το είδος δεν βρίσκεται σε άμεση απειλή λόγω των ειδικών συνθηκών που επικρατούν στο όρος Άθως. Το μικρό μέγεθος του πληθυσμού του θα μπορούσε να θεωρηθεί ως δυνητικός κίνδυνος.

Π. Δημόπουλος, Σ. Χαραλαμπίδης

Σεπτέμβριος 2017

Crocus cancellatus Herb. subsp. mazziaricus (Herb.) B. Mathew

 

 

Ο Crocus cancellatus subsp. mazziaricus είναι ένα γεώφυτο με εξάπλωση σχεδόν σε όλη την Ελλάδα, με εξαίρεση την Κρήτη και τα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου, τα Βαλκάνια και τη Βορειοδυτική Τουρκία. Πρόκειται για τον πρώτο κρόκο που ανθίζει το φθινόπωρο με περίοδο άνθισης από το Σεπτέμβριο εώς και το Νοέμβριο. Το είδος αυτό απαντάται από το επίπεδο της θάλασσας και έως τα 1500 μέτρα ενώ εντοπίζεται σε φρύγανα, πετρώδεις τοποθεσίες, θαμνώνες και ξέφωτα δασών.

Ο Κρόκος σύμφωνα με τη μυθολογία μεταμορφώθηκε στο φυτό από τον θεό Ερμή, ο οποίος τον σκότωσε κατά λάθος σε αγώνες δισκοβολίας. Στην Ιλιάδα, ο Όμηρος περιγράφει το χρώμα του ήλιου που ανατέλει κάτα τον ακόλουθο τρόπο: Η αυγή η κροκομαντούσα μεσ' απ' το μέγα ρέμα του Ωκεανού, το φως σε αθάνατους και θνητούς να φέρει.

Σ. Οικονομίδης